رودخانه قزل اوزن

رود قزل اوزن: این رود از ارتفاعات کردستان سرچشمه می گیرد ودر ناحیه ی جنوب غربی وارد خاک استان زنجان شده،از جنوب به صورت مارپیچ،خدابنده،ماهنشان و شمال غرب را دور زده وارد محدوده ی میانه وخلخال و با گردش به سمت شرق در منطقه ی طارم علیأ (آببر) دوباره وارد خاک استان زنجان وشهرستان طارم می شود،سپس در شهرستان طارم دهستان گیلوان از استان زنجان خارج شده وبا دریافت شاخه ی شاهرود، در شهر منجیل با نام سفید رود به سمت شمال جریان یافته و به دریای خزر می ریزد.

چرا این رود را قزل اوزن نامیده اند؟ وجه تسمیه ی قزل اوزن به درستی معلوم نیست،اما تصور می شود که به مناسبت سرخی رنگ آّب رودخانه که ناشی ازرسوبات آن است این نام را بدان نهاده اند، زیرا در زبان ترکی قزل به جای سرخ هم استعمال شده است.

نقش واهمیت رود قزل اوزن : این رود در مسیر طولانی خود دره ی بسیار حاصل خیزی را با شرایط آب و هوای مناسب برای فعالیت های کشاورزی و دامپروری ایجاد کرده است مانند : فعالیت برنج کاری،کاشت بهترین انواع سبزیجات و سیفیجات :کرفس،باقالی،سیر و... و خربزه،هندوانه،گوجه فرنگی(ونیسر)،خیار و... .

تاریخچه ی رود قزل اوزن : ازگذشته تا کنون دره ی قزل اوزن با وضع جغرافیایی و شرایط آب و هوایی خود بستر مناسبی را برای سکونت آدمیان فراهم نموده است به طوری که از هزاره ی اول قبل از میلاد دو بخش دره ی مذکور آباد و پر رونق بوده است . اکنون نیز این رود علاوه بر تأمین آب سد منجیل در مسیر بیش از ۳۰۰ کیلو متری خود در اتان زنجان و شهرستان طارم ،زیستگاه مهمی برای پرندگان مهاجر آبزی و تکثیر و پرورش آبزیان مختلف و انواع ماهی به حساب می آید.

منبع:http://www.myabbarcity.blogfa.com/post-27.aspx

منطقه حفاظت شده آق داغ، اردبیل

منطقه حفاظت شده آق داغ، اردبیل



نام انگلیسی :  Agh Dagh protected area     نام فارسی :  منطقه حفاظت شده آق داغ

موقعیت جغرافیایی منطقه:

اين منطقه در جنوب شرقي شهرستان خلخال (در جنوب استان)واقع شده است . و از طريق جاده ارتباطي ، حدود 34 كيلومتر از شهر خلخال و 5 كيلومتر از جاده خلخال – هشتجين فاصله دارد . در مختصات جغرافيايي ´35º 37 تا ´04º 37 عرض شمالي و ´5º 48 تا ´20 º48 طول شرقي قرار دارد و وسـعت آن حدود 64 هزار هكتار از كوهستان آق داغ را در بر مي گيرد . دامنه ارتفاع منطقه از600 متر در ساحل رودخانه قزل اوزن و 3322 متر در قله كوهستان آق داغ ، متغيراست و از اين رواين منطقه از سه نوع آب و هواي گرم معتدل و سرد برخوردار مي باشد . قسمت جنوبي منطقه به علت گودي و محصور بودن در ميان كوهها (بارش اوروگرافيك در قسمت گيلان و ايجاد باد فون در قسمت اردبيل) ، داراي هواي بسيار گرم بوده و رستني هاي گياهي آن از نوع گرمسيري مي باشد . با افزايش ارتفاع به سمت شمال ، هوا ييلاقي و سردسير مي شود و در قله آق داغ به عنوان بلندترين نقطه منطقه ، هوا حالت سردسيري بخود گرفته و داراي زمستان هاي بسيار سرد و برف دائمي مي باشد.

تاریخچه حفاظت منطقه:

 اين محدوده در سال 1378 با عنوان منطقه شكار ممنوع آق داغ به تصويب رسيد و در سال 1379 محدوده اي با مساحت 4322 هكتار در جنوب منطقه شكار ممنوع مذكور با عنوان منطقه حفاظت شده جنگلي تحت مديريت اداره كل حفاظت محيط زيست قرار گرفت.

اكوسيستم كوهستاني آق داغ:

 از سه نوع اقليم هيركاني، ايراني و توراني و مديترانه اي تشكيل شده است .(وسعت اين منطقه در حدود 65000 هكتار مي باشد كه منطقه شكار ممنوع بوده و دو منطقه آق داغ به وسعت 6500 هكتار و در بند قزل اوزن 9000 هكتار به دليل وضعيت طبيعي و زيستي و دارا بودن غارهاي طبيعي و پناهگاه حيات وحش زيستگاه و مامن مناسب براي انواع گونه هاي جانوري به صورت منطقه حفاظت شده و امن اعلام گردیده است.

 پوشش گياهي منطقه :

به طور كلي عوامل آب و هوايي ، توپوگرافي و خاك در تشكيل گونه هاي گياهي متراكم و متنوع نقش اساسي دارند . به طور كلي در گستره اين منطقه سه تيپ مراتع ييلاقي ، مراتع قشلاقي و جنگلي را مي توان يافت . در منطقه آق داغ گونه هاي گياهي به شرح ذيل ديده مي شوند : گونه هاي درختي و درختچه اي : شيرخشت ، قره آغاج ، قره ميخ ، قره تيكان ، چالي ، چاکلانقوش ، آلوچه ، ارس ، عناب ، ازگيل ، چبتنه ، بيد ، دوشان آلماسي ، گز ، قيچ ، گلابي ، ككم ، مو ، خيار ، سنجد ، شيلان ، آلي ، زرشك ، سياه كوتي ، يميشان ، سياه تلو ، سياه وليك ، بلوط ، داغداغان ، آردوج ، زبان گنجشك . گونه هاي مرتعي : چجم ، شبدر ، خشخاش ، علف پشمكي ، يملك ، سيركوهي ، شيرسگ ، گاو زبان ، زرد پياز ، انواع يونجه ، فستوك گوسفندي ، آويشن ، انواع گون ، درمنه ، كلاه ميرحسين ، چوبك ، گزنه ، چاودار ، سبزواش ، جو ، علف گندمي ، پنجك ، دانه قناري ، پونه ، تره تيزك ، كاكوتي ، خاكشير ، اسپرس ، تشكر ، ميخك ، بومادران ، بابونه ، جارو ، بولاق اوتي ، شاطرا ، اسپند ، دم روباهي ، يولاف -

حيات وحش منطقه :

منطقه شكار ممنوع آق داغ بدلیل فاصله زیاد از کانون شهری و کوهستانی بودن آن تراکم آبادی کم بوده واین خود دلیل کاهش فعالیت انسانی و منطقه امن برای وحوش گردیده است.این منطقه داراي اكوسيستمي كوهستاني با وسعت زياد و آب و هواي متنوع و وجود عوارض طبيعي زياد باعث تنوع جانوري و زيستي مناسبي مي باشد .

گونه هاي مهم حيات وحش اين منطقه عبارتند از :

پلنگ ، كل و بز ، پازن ، انواع سمور (جنگلي ، سنگي ، آبي) ، تشي ، رودك ، سياه گوش ، جوجه تيغي ، گرگ ، روباه معمولي ، راسو ، گراز شغال ، گربه جنگلي ، خرگوش

از مهمترين گونه هاي پرندگان بومي منطقه نيز مي توان به موارد ذيل اشاره نمود :

عقاب طلايي ، عقاب جنگلي ، طرلان ، پيغو ، قرقي ، كركس ، دال سياه ، بحري ، ليل ، دليجه ، دليجه كوچك ، جغد جنگلي و كوچك ، سبزقبا ، زنبورخوار ، داركوب ، هدهد ، انواع چلچله ، انواع چكاوك ، پرستو ، بلدرچين ، كبك معمولي ، كبك چيل ، كبك دري ، سنقر گندم زار و انواع زاغ .

 از خزندگان شاخص منطقه مي توان به:

 مارها (زنگي ، آتشي ، افعي ، گرزه مار ، يله مار ، مار پلنگي) ، سوسمارها و مارمولك ها و لاك پشت ها و بويژه لاك پشت مهميزدار اشاره نمود

 

برای مشاهده نقشه هوایی منطقه کلیک کنید.

منبع: http://www.irandeserts.com/content

كوههاي استان اردبيل

کوهستان ارسباران (قراداغ) : اين کوهستان از سوي غرب به دره رودخانه «خال پيلرچاي»، از جنوب به دره رودخانه اهرچاي و قره سو ، از شرق به مرز ايران و جمهوري آذربايجان و از شمال به رودخانه ارس محدود است . کوهستان ارس را مي توان دنباله رشته کوه هاي قفقاز به شمار آورد که دره ارس آن ها را از هم جدا مي کند. اين کوهستان که 9500 کيلومتر مربع وسعت دارد، از کوه هاي به نسبت بلند تشکيل يافته است که بلندترين قله آن ، کوه "سورجر تپه" به ارتفاع 2946 متر است . رشته سبلان – جلفا : اين رشته ، از کوهپايه هاي غرب آغاز مي شود و رو به غرب تا شمال تبريز ادامه مي يابد و از آن جا به سوي شمال غربي منحرف مي شود و سرانجام به دره آغ چاي مي انجامد . رشته کوه سبلان – جلفا بيش از 260 کيلومتر درازا دارد و عرض آن در باريک ترين محل (جنوب اهر) به 31 کيلومتر و در پهن ترين محل به حداکثر 70 کيلومتر (شمال سراب) مي رسد . مساحت آن نيز 12900 کيلومتر مربع است . اين رشته کوه ، از شرق به غرب به ترتيب از کوه هاي مهم تشکيل مي شود که بلندترين آن ها قله سبلان به ارتفاع 4811 متر است که در 41 کيلومتري غرب اردبيل است . سبلان در غرب شهر اردبيل، 4811 متر از سطح دريا ارتفاع دارد. ارتفاع نسبي آن نسبت به دره قره سو در حدود 3400 متر است . رشته کوه آتشفشاني خاموش سبلان از دره قره سو در شمال غرب اردبيل آغاز مي شود و در جهت شرقي – غربي به طول 60 کيلومتر و عرض تقريبي 48 کيلومتر تا کوه قوشاداغ درجنوب اهر امتداد مي يابد . سبلان پس از دماوند معروف ترين کوه آتشفشاني خاموش ايران است که بر اثر فعاليت هاي آتشفشاني ، مخروط قله آن شکل گرفته است و در دهانه مخروطي آتشفشان ، درياچه اي بسيار زيبا به وجود آمده است که در طول سال پوشيده از برف و يخ است . بلندترين قله سبلان «سلطان ساوالان» نام دارد و دومين قله آن را «حرم داغي» مي گويند که نوکي تيز و غيرقابل صعود دارد . قله سوم که ارتفاع آن نسبت به سلطان ساوالان کم تر است، کوه «جنوار داغي» نام دارد. يکي از ويژگي هاي بارز منطقه سبلان، وجود ده ها چشمه معدني آب گرم است که در اطراف اين کوهستان از سرعين گرفته تا «قوتورسو» پراکنده اند. اين آب ها، بيشتر در سرعين متمرکزاند. سبلان از ديدگاه زيست محيطي، منطقه اي پربار است. وجود زيستگاه هاي حيات وحش، درياچه ها، برکه هاي آب به عنوان زيستگاه پرندگان و گياهان متنوع، مراتع گسترده، رودخانه هاي پرآب، چشمه هاي زلال و گوارا، آب و هواي مطبوع همه و همه حکايت از باروري منطقه با اکولوژي بي مانند دارد . زيستگاه هاي وحوش در ارتفاعات پايين شمال و شمال شرقي سبلان است که تا جاده مشگين شهر به اردبيل را در بر مي گيرد و گذار اصلي مهاجرت و ييلاق – قشلاق قوچ و ميش ارمني محسوب مي شود و داراي وضعيت زيستگاهي مناسب است. رشته کوه باغرو (تالش) : باغرو طولاني ترين رشته کوه در استان اردبيل مي باشد. اين رشته امتداد سلسله جبال البرز است که از خراسان تا قفقاز کشيده شده است. رشته کوه باغرو در موازات کناره درياي خزر سرتاسر شرق استان را فرا گرفته و خط الرأس آن حوزه خزري را از استان اردبيل جدا ميکند. اين رشته کوه از منتهي اليه شرقي کوههاي صلوات (برزند) آغاز و در سرتاسر حدود شرقي استان با افزايش تدريجي ارتفاع به طرف جنوب کشيده شده است و در خارج حدود استان، سرانجام به رشته کوه البرز مي پيوندد. رشته کوه باغرو در قسمتهاي مختلف خود به نامهاي پشته سارا ، تالش ، پلنگا نيز ناميده مي شود . رشته پلنگا در حوالي درياچه نئور از رشته اصلي منشعب و در سراسر شهرستان خلخال کشيده شده است . بلندترين نقطه اين شاخه فرعي قله 3322 متري آق داغ و کوههاي پلنگا (2886 متر)، سهدي (2715 متر) و ازنو (2412 متر)، از ديگر قلل آن مي باشند . صلوات داغي: از شمالي ترين نقطه استان ادامه رشته کوه قره داغ (سياه کوه) که از استان آذربايجان شرقي به سمت شرق کشيده شده است،گذشته و به دره رودخانه قره سو و دره رود ختم مي شود. شاخه اي از اين رشته کوه در آنسوي دره رود که به کوههاي خروسلو و شاخه اي ديگر به کوههاي برزند (صلوات داغ) مي پيوندد .

برچسب‌ها: رشته کوه, سبلان, اردبیل, هرم داغ

رعدوبرق - صاعقه - آذرخش - طوفان تندري

چگونگی تشکیل رعد و برق

بر اثر برخورد ابرهای دارای بارهای غیر همنام ، واکنش‎های الکتریکی شدیدی به صورت نور و صدای شدید بنام صاعقه یا رعد و برق تولید می‎گردد و براساس مطالعات به عمل آمده توسط متخصصین تعداد رعد و برق در هر لحظه در سراسر دنیا بین 1500 تا 2000 بار می‎باشد .

این پدیده یک تخلیه ی الکتریکی شدید و بسیار سریع در هواست و همین تخلیه الکتریکی است که نور و صدا تولید میکند ؛ در هنگام رعد و برق ، برق در جریانات هوایی ِبالا و پایین ِقوی داخل ابرهایی موسوم به کومولونیمبوس تاریک شکل می گیرد ؛ در این شرایط قطرات آب ، تگرگ و کریستال های یخ با یکدیگر برخورد می کنند ، دانشمندان عقیده دارند که این برخوردها بارهای الکتریکی را در ابر به وجود می آورد ؛ بارهای الکتریکی منفی و مثبت در ابر از یکدیگر جدا می شوند ، بارهای منفی به بخش پایین تر ابر سقوط می کنند و بارهای مثبت در بخش های میانی و بالاتر می مانند ، موقعی که اختلاف بارها به قدر کافی بزرگ می شود ، یک جریان الکتریسیته از ابر به پایین و به زمین جریان پیدا می کند یا از یک بخش ابر به بخش دیگر یا از یک ابر به ابر دیگر جریان می یابد ، که این بار معمولا مثبت و روی سطح زمین بار منفی القا میکند و به این ترتیب مجموعة ابر، هوا و زمین به یک خازن بسیار بزرگ تبدیل میشود که لحظه به لحظه بار آن بیشتر میشود و بنابراین اختلاف پتانسیل دو قطب آن افزایش پیدا میکند ، بالاخره مقدار این بار الکتریکی آنقدر زیاد میشود که اختلاف پتانسیل بین ابر و زمین به 10 تا 100 میلیون ولت میرسد و میدان الکتریکی حاصل از چنین اختلاف پتانسیلی میتواند هوا را با اینکه در حالت عادی نا رسانا ست در یک سیر خاص یونیزه و آنرا به رسانا تبدیل میکند و به محض اینکه چنین سیری از مولکولهای یونیزه رسانا از ابر تا زمین ایجاد شود بارهای الکتریکی به طرف هم حرکت میکنند و در عرض 0.0001 ثانیه جریان وحشتناکی در حدود 30 هزار آمپر از هوای یونیزه میگذرد . اما هر جریانی ضمن عبور از ماده با مقاومت اتمهای آن روبرو میشود و این مقاومت بخشی از انرژی الکتریکی را به گرما تبدیل میکند . با استفاده از اصول اولیه الکترومغناطیس میتوانید تخمین بزنید این جریان در ولتاژ 10 میلیون ولت ، توان گرمایی در حدود 100 میلیارد وات دارد و میتواند گرمایی در حدود 10 میلیون ژول ایجاد کند ؛ این گرما باعث میشود دمای هوا در مسیر آذرخش به 30 هزار درجه سانتی گراد برسد ، که این تغییر ناگهانی دما (از حدود 300 کلوین به 300 هزار کلوین) حجم هوا را 100 برابر میکند و این یعنی یک انفجارِ واقعیِ انبساطِ سریع و شدید هوا ، که یک موج ضربتی(shock wave) در هوای اطراف ایجاد میکند و امواجی را با فشار بین 10 تا 30 اتمسفر بوجود می‎آورد ، که با سرعت صوت و به شکل تندر یا رعد به گوش ما میرسد ، اما گرمای ایجاد شده غیر از انبساط بلاهای دیگری هم سر مولکولهای هوا میاورد ، جریان شدیدی که از هوا میگذرد ، آن را گرم میکند و به تابش وا میدارد و تابشی است که یک مسیر نورانی بین ابر و زمین ایجاد میکند .
منبع:http://www.hupaa.com

توالی و تحول اکوسیستم

منظور از اکوسیستم مجموعه جانداران یک محیط به همراه کلیه عوامل و تشکیل دهنده‌های آن محیط است. بنابراین بطور خلاصه اکوسیستم را می‌توان با عبارت محیط و موجودات زنده آن تعریف کرد. و این واژه از دو کلمه Endogical و System تشکیل یافته است که به معنای مجموعه موجودات زنده و محیط زندگی آنها می‌باشد. مراد از پدیده توالی ، جایگزین شدن جامعه‌های زنده و به تعبیر دقیق‌تر ، انواع اکوسیستمها در یک منطقه بدنبال یکدیگر است. بطور کلی تحول و تکامل اکوسیستم را توالی گویند.

مقدمه

ماهیت تحول و بلوغ ، جایگزین شدن منظم و جهت‌دار جامعه‌های زنده ، یکی پس از دیگری است. توالی ، با استقرار کم‌نیاز‌ترین جامعه‌ها آغاز می‌شود و هر جامعه‌ای شرایط محیط را برای استقرار جامعه‌ای دیگر ، جامعه‌ای پرنیاز تر ازخود ، آماده می‌سازد. به تعبیری دیگر علت توالی ، نوسان توان رقابت جانداران به دنبال تحول در شرایط محیط است. به عنوان مثال در محیط متشکل از یک لایه چند سانتیمتری خاک ، بوته‌ها بهتر از درختچه‌ها رشد می‌کنند. اما وقتی ضخامت خاک افزایش یافت ، توان رقابت درختچه‌ها در برابر بوته‌ها بالا می‌رود و جایگزین شدن درختچه‌ها در محل استقرار قبلی بوته‌ها را ممکن می‌سازد.

جهات تغییرات در ضمن توالی

همزمان با وقوع توالی ، بسیاری از مشخصات اکوسیستم هر کدام در مسیر معینی تغییر می‌یابند و یا به بیان دقیق‌تر وقوع توالی معلول تغییر در عده‌ای از ویژگیهای اکوسیستم است. برای آسانی بیان جهات تغییر در طی توالی می‌توان به صورت زیر طبقه‌بندی کرد.

• از لحاظ توده زنده و انرژی.
• از لحاظ چرخه‌های مواد.
• از لحاظ ساختار اکوسیستم و جامعه زیستی.
• از لحاظ ثبات اکوسیستم.
• از لحاظ استراتژی کلی اکوسیستم.

تقسیمات توالی

توالی اولیه

نوعی از توالی که برای نخستین بار در یک منطقه رخ می‌دهد.

توالی ثانویه

در مناطقی که توالی اولیه به صورت کامل یا نزدیک کامل رخ داد و جامعه زیستی متعادل با شرایط محیط استقرار یافته ، به دلیل اثر عوامل بیرونی ، خواه مستقل از دخالت انسان و خواه ناشی از دخالت انسان.

توالی درون‌زا

مراد از توالی درون زا یا منبعث از درون یا ایجاد شده بوسیله خود، نوعی از توالی است که بدون دخالت عوامل بیرون از خود اکوسیستم نظیر تغییر در شرایط اقلیمی یا حریق و سیل رخ می‌دهد.

توالی برون‌زا

شکلی از توالی است که از تاثیر یک عامل بیرونی یعنی عاملی غیر از تحول درونی اکوسیستم نشات می‌گیرد. مثلا جایگزین شدن پوششهای گیاهی پس از دروه‌های یخبندان و افزایش تدریجی دما و تبدیل منظم اقلیم رخ می‌دهد.

توالی اتوتروفیک

این نوع توالی به لحاظ تعداد و سطح وقوع توالی بیشترین شکل توالی را تشکیل می‌دهد. وجه مشخصه اصلی در این نوع توالی برتری تولید بر مصرف در طی مراحل توالی است.

توالی هتروتروفیک

به لحاظ تعداد و سطح وقوع این شکل از توالی محدودتر از نوع قبلی است. در این نوع توالی طی مراحل اولیه توالی ، نقش هتروتروف‌ها یا مصرف کننده‌ها بر نقش اوتوتروف‌ها یا تولید کننده‌ها برتری دارد.

کلیماکس

آخرین نوع اکوسیستم است که در پایان توالی در یک منطقه استقرار می‌یابد. تعریف رایج‌تر کلیماکس ، اکوسیستم متعادل یعنی در حال تعادل پایدار با محیط است.

زنجیر غذایی و شبکه غذایی در اکوسیستم

در دانش اکولوژی هر یک از از سطوح انباشتگی مواد آلی یا انرژی را یک پله غذایی یا یک سطح غذایی (trophilevel) می‌نامند و تولید کننده‌ها بالطبع سطح اول و هر یک از ردیفهای مصرف کننده ، یک سطح دیگر تلقی می‌شوند. این زنجیره‌های غذایی مستقل از هم نیستند و بین اکثر زنجیره‌های غذایی حلقه‌های مشترک وجود دارد.

برای مثال در یک اکوسیستم مرتعی ، یک زنجیره غذایی با سه حلقه گیاه ، خرگوش و گرگ استقرار می‌یابند و زنجیر دیگری نیز با سه حلقه گیاه ، گوسفند و گرگ تشکیل می‌شود. حلقه سوم بین دو زنجیر مشترک است. پس گرگ این دو زنجیر را بهم پیوند می‌دهد. مجموعه زنجیره‌های غذایی را که باهم حلقه‌های مشترک دارند در اصطلاح رشته یا شبکه غذایی (tood Web) می‌نامند.

هرمهای اکوسیستم

هر چقدر از پله پایین‌تر اکوسیستم به طرف پله‌های بالاتر پیش رویم، تعداد موجودات زنده پله‌ها کمتر می‌شود، در واقع می‌توان گفت مقدار انرژی انباشته در پله‌های اکوسیستم از پایین به بالا به تدریج کاهش می‌یابد. توجه به این مطلب ، انگیزه اصلی طرح مبحثی تحت عنوان هرمهای اکوسیستم است. اگر در یک اکوسیستم ، موجودات زنده پله اول را یک جا جمع کنیم و بعد موجودات زنده پله‌های دیگر را به همان توالی طبیعی به ترتیب پله‌ها روی هم قرار دهیم، شکل عمومی آنها ، به صورت یک هرم خواهد بود.

اگر گیاهان و حیوانات موجود در اکوسیستم از نظر مدت زمان رشد ، حجم و وزن بدن با همدیگر هماهنگ باشند می‌توان از هرم تعداد ، به عنوان هرم وزن استفاده نمود به این نوع هرم ، هرم وزن زنده یا توده زنده نیز گفته می‌شود. اما شرط اصلی این هرم این است که همه موجودات زنده همه پله‌های آن یکساله باشد اگر بیشتر از این باشد هرم وزن زنده گویایی خود را از دست می‌دهد.

چرا که در اینحالت ، وزن زنده جانداران مختلف در این هرم ، در طول یکسال یکسان نخواهد بود. مثلا وزن زنده مصرف کنندگانی مانند فیل و زرافه ، در یکسال تفاوت فاحشی خواهد داشت. به خاطر همین ، هرم انرژی مطرح گردید که منظور از آن ، محاسبه مقدار انرژی‌ای است که در مدت معینی در هر کدام از پله‌های اکوسیستم ذخیره می‌شود در اینحالت مقدار انرژی انباشته شده در مدت معین مثلا یکسال ، ملاک رسم هرم قرار می‌گیرد.

مباحث مرتبط با عنوان

• آلودگیهای زیست محیطی ایران
• اکوسیستم دریایی
• اکوسیستم‌های طبیعی ایران
• اکولوژی عمومی
• اکولوژی گیاهی
• تکوین اکوسیستم
• جریان ماده و انرژی در اکوسیستم
• ساختار اکوسیستم
• منابع طبیعی ایران
• ویژگیهای زیست محیطی ایران

منبع: http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php